Mesane kanseri, Türkiye'de erkeklerde en sık görülen dördüncü, kadınlarda ise daha az sıklıkta görülen bir kanser türüdür. Globocan 2022 verilerine göre Türkiye'de yılda yaklaşık 9.700 yeni mesane kanseri tanısı konulmaktadır (Globocan 2022 Türkiye Fact Sheet, IARC). Erken tanı ile yüksek başarı oranlarına ulaşılabilen bu hastalık, ihmal edildiğinde yaşamı tehdit eden ileri evrelere ilerleyebilir
Başarıyla gerçekleştirilmiş çok sayıda ameliyat
Sağlığına kavuşmuş yüzlerce kanser hastası
Mesane kanseri ameliyatı sonucu sağlığına kavuşmuş yüzlerce hasta
Saygın tıp dergilerinde yer bulmuş çok sayıda ulusal ve uluslararası yayın
Bu sayfada mesane kanserinin belirtileri, risk faktörleri, türleri, evreleri, tanı yöntemleri ve güncel tedavi seçenekleri kapsamlı şekilde ele alınmaktadır. Bilgiler, Avrupa Üroloji Derneği (EAU) 2024 mesane kanseri rehberlerine ve uzun yıllar süren üroonkoloji pratiğine dayanmaktadır.
Mesane, böbreklerden gelen idrarın depolanıp idrar yolu (üretra) aracılığıyla vücut dışına atıldığı, pelvis (leğen kemiği) içinde yer alan kaslı bir organdır. Mesanenin iç yüzeyini döşeyen ürotelyum (geçiş hücreli epitel) tabakası, idrardaki kimyasal maddelere doğrudan maruz kalır. Bu hücrelerde DNA hasarı sonucu kontrolsüz çoğalma başladığında mesane kanseri ortaya çıkar.
Mesane kanseri tek bir hastalık değildir; histolojik tipi, mesane duvarındaki yayılım derinliği, hücresel agresifliği ve genetik özelliklerine göre çok farklı klinik tablolar gösterir. Bu nedenle her hastanın tedavisi kişiye özel planlanmalıdır.
Tanı anında mesane kanseri vakalarının yaklaşık %70-75'i kas tabakasına yayılmamış (yüzeyel) tümörlerden oluşur. Bu vakalar uygun tedavi ile yüksek oranda kontrol altına alınabilir. Ancak nüks (tekrar) eğilimi yüksek olduğundan düzenli takip gerektirir.
Mesane kanseri çoğu zaman erken evrede belirgin şikayet vermez. Bu nedenle ilk işaretlerin ciddiye alınması yaşam kurtarıcıdır.
İdrarda kan görülmesi mesane kanserinin en sık ve en önemli belirtisidir. Hematüri iki şekilde olabilir:
Hematüri ağrısız olabilir ve gelip geçici olabilir. Bir kez oldu, sonra geçti diyerek atlanan bir kanama dahi mesane kanserinin habercisi olabilir. İdrarda bir kez bile kan gören her birey bir üroloji uzmanına başvurmalıdır.
Mesane kanseri ilerledikçe mesanenin normal işleyişi bozulur. Ortaya çıkabilecek üriner şikayetler:
Bu şikayetler genellikle idrar yolu enfeksiyonuyla karıştırılır. Antibiyotik tedavisine rağmen geçmeyen, tekrarlayan üriner şikayetlerde mutlaka sistoskopi ile mesane içi değerlendirilmelidir.
Mesane kanseri çevre dokulara veya uzak organlara yayıldığında şu belirtiler görülebilir:
Bu belirtilerin varlığı tedavi seçeneklerini sınırlandırabileceğinden, mesane kanseri şüphesinde erken tanı kritik önem taşır.
Mesane kanseri tek bir nedene bağlı değildir; birçok risk faktörünün birikimli etkisiyle ortaya çıkar.
Sigara, mesane kanserinin en güçlü ve en sık karşılaşılan risk faktörüdür. Tütün dumanındaki kanserojen maddeler (aromatik aminler, polisiklik aromatik hidrokarbonlar) akciğerlerden kana geçer, böbreklerde süzülür ve idrarda yoğunlaşır. Mesane bu maddelere uzun süre maruz kalır.
Sigara içenlerde mesane kanseri riski içmeyenlere göre dört ila yedi kat daha yüksektir. Risk, sigara bırakıldıktan sonra zamanla azalsa da hiçbir zaman içmeyen bir kişinin seviyesine inmez. Pasif içicilerde de risk artışı gösterilmiştir.
Bazı meslek gruplarında mesane kanseri riski belirgin şekilde yüksektir:
Bu maddelerle çalışanların 6 aylık veya yıllık aralıklarla idrar tahlili ve sitoloji ile takip edilmesi önerilir.
Mesane kanseri, kanser hücrelerinin köken aldığı doku tipine göre sınıflandırılır. Tedavi yaklaşımı bu sınıflandırmaya göre belirlenir.
Mesane kanserlerinin yaklaşık %90'ı bu türdendir. Mesanenin iç yüzeyini döşeyen ürotelyum hücrelerinden köken alır. Tüm üriner sistem (böbrek havuzcuğu, üreterler, mesane, üretra) ürotelyum ile döşeli olduğundan, bu kanser çoklu odaklı (multifokal) görülebilir.
Mesane kanserlerinin yaklaşık %3-5'ini oluşturur. Genellikle uzun süreli kronik enfeksiyon, kalıcı kateter kullanımı veya schistosomiasis zemininde gelişir. Türkiye'de görece nadir görülür.
Doğru histolojik tiplendirme, tedavinin etkinliği için temel adımdır ve patolojik incelemenin deneyimli bir üropatolog tarafından yapılması önemlidir.
Mesane kanserinin evrelendirilmesi, uluslararası kabul gören TNM sistemine göre yapılır. T (tümörün mesane duvarındaki derinliği), N (lenf nodu tutulumu) ve M (uzak metastaz) bileşenlerinden oluşur.
Kas tabakasına yayılmamış tümörlerdir. Tanı anında mesane kanserlerinin yaklaşık dörtte üçünü oluşturur.
Yüzeyel kanserler genellikle TUR-MT ile çıkarılır; risk düzeyine göre ek olarak intravezikal kemoterapi veya BCG uygulanır.
Kanserin mesanenin kas tabakasına ya da daha derinine yayıldığı evrelerdir.
Kas invaziv mesane kanseri çoğu vakada radikal sistektomi (mesanenin tamamen alınması) gerektirir. Uygun hastalarda ameliyat öncesi sisplatin bazlı neoadjuvan kemoterapi sağkalımı belirgin biçimde artırır.
Kanser, lenf düğümlerine (N1-N3) veya uzak organlara (akciğer, kemik, karaciğer; M1) yayılmıştır. Tedavi sistemik (vücut geneline yönelik) yaklaşımları içerir: kemoterapi, immünoterapi, hedefe yönelik tedaviler.
Mesane kanserinin doğru tanısı için birden fazla yöntemin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Sistoskopi, idrar yolundan (üretra) ince esnek veya rijit bir kamera ile mesane içinin doğrudan görüntülenmesidir. Mesane kanseri tanısının altın standardıdır.
İki farklı şekilde yapılabilir:
Sistoskopi sırasında şüpheli alanlardan ya da TUR-MT işlemiyle tümörün tamamından alınan dokuların patolojik incelemesi, kesin tanıyı koyar. Patoloji raporu; histolojik tip, hücresel derece (low/high grade) ve invazyon derinliğini içerir. Tedavi planı tamamen bu rapora göre şekillenir.
Mesane kanseri tedavisi; kanserin evresi, histolojik tipi, derecesi ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanır. Tedavi seçenekleri tek başına ya da kombinasyon halinde uygulanabilir.
Mesane kanserinin tanı ve ilk tedavi basamağıdır. İdrar yolundan girilen rezektoskop adı verilen bir cihazla mesane içindeki tümör elektrik akımı veya lazer ile kazınarak çıkarılır. Aynı işlemde:
Yüksek riskli yüzeyel tümörlerde 4-6 hafta içinde ikinci bir TUR (re-TUR) uygulanması önerilir; bu yaklaşım tümörün tam çıkarıldığını doğrular ve nüks riskini azaltır.
Yüzeyel mesane kanserinde TUR-MT sonrası nüks ve ilerleme riskini düşürmek için mesane içine ilaç uygulanır.
İntravezikal kemoterapi:
İntravezikal BCG (Bacillus Calmette-Guérin) tedavisi:
BCG, zayıflatılmış canlı mikobakteri içeren bir bağışıklık tedavisidir (immünoterapi). Yüksek riskli yüzeyel mesane kanserlerinde standart tedavidir.
Uygulama protokolü (EAU 2024 ve SWOG protokolü):
BCG sırasında ateş, halsizlik, hafif idrar yolu yakınmaları görülebilir; ciddi yan etkiler nadirdir ve hekim takibinde yönetilir.
Kas invaziv mesane kanseri (T2 ve üzeri), BCG'ye yanıt vermeyen yüksek riskli yüzeyel kanser veya çok büyük/çok odaklı tümörlerde uygulanır. Ameliyatta:
Sonrasında idrarın vücuttan atılması için bir üriner diversiyon yöntemi planlanır.
Geleneksel açık cerrahinin yanı sıra son yıllarda kapalı yöntemler giderek daha fazla tercih edilmektedir.
Laparoskopik sistektomi: 4-5 küçük kesiden girilerek yapılır.
Robotik (da Vinci) sistektomi: Cerrahın kontrolündeki robotik kollar ile yapılır. Avantajları:
Robotik radikal sistektomi, bu konuda eğitimli ve deneyimli ekipler tarafından yapılmalıdır.
Mesane alındıktan sonra idrar akışının yeniden yönlendirilmesi gerekir. Üç ana seçenek vardır:
İleal konduit (Bricker tipi): İnce bağırsağın bir parçasından yapılan kanal, idrarı karın duvarındaki bir stoma açıklığına yönlendirir. Hasta dış torba kullanır. En basit ve en güvenli yöntemdir; ileri yaş veya komorbiditesi olan hastalarda tercih edilir.
Ortotopik neobladder (yapay mesane): Bağırsak dokusundan yeni bir mesane oluşturulup üretraya bağlanır. Hasta normal yoldan, doğal şekilde idrar yapabilir. Stoma yoktur. Vücut imajı ve yaşam kalitesi açısından üstündür ancak daha karmaşık bir ameliyattır ve hastanın iyi seçilmesini gerektirir.
Heterotopik kontinan rezervuar: Karın duvarına yapılan küçük bir açıklıktan kateterle boşaltılan iç idrar deposu.
Hangi diversiyonun uygun olduğu; tümörün yerleşimi, hastanın yaşı, böbrek ve karaciğer fonksiyonları, eşlik eden hastalıklar ve hastanın yaşam tarzı tercihleri değerlendirilerek belirlenir.
Sisplatin bazlı kombinasyon kemoterapisi, kas invaziv ve metastatik mesane kanserinin temel sistemik tedavisidir.
Tipik rejimler:
Sisplatin uygun olmayan hastalarda karboplatin bazlı protokoller veya direkt immünoterapi düşünülebilir.
Son yıllarda mesane kanseri tedavisinde önemli ilerlemeler sağlanmıştır.
Checkpoint inhibitörleri (PD-1 / PD-L1 blokerleri):
Antikor-ilaç konjugatları (ADC):
Hedefe yönelik tedaviler:
Hangi sistemik tedavinin uygun olduğu; tümör profili, hastanın genel durumu ve eşlik eden hastalıklara göre medikal onkoloji ile birlikte multidisipliner kararla belirlenir.
Mesane kanseri yüksek nüks eğilimi olan bir hastalıktır. Yüzeyel kanserlerde ilk 5 yılda nüks oranı %50-70'e ulaşabilir. Bu nedenle düzenli takip kritik önem taşır.
Yüzeyel mesane kanseri takip protokolü (EAU 2024):
Radikal sistektomi sonrası takip:
Yaşam kalitesi ve rehabilitasyon:
Hayır. İdrarda kan görülmesinin nedenleri arasında idrar yolu enfeksiyonu, mesane veya böbrek taşı, prostat hastalıkları ve böbrek hastalıkları da bulunur. Ancak nedeni netleştirilmeden geçilmemelidir; mesane kanseri en ciddi olasılıklardan biridir.
Mesane kanseri özellikle erken evrede yakalandığında kontrol altına alınabilir. Yüzeyel kanserlerde TUR-MT ve mesane içi tedavilerle yıllarca kanser kontrolü sağlanabilir. Kas invaziv vakalarda neoadjuvan kemoterapi ve radikal sistektomi ile sağkalım belirgin biçimde uzar. Tedavi başarısı; evreye, histolojik tipe ve hastanın genel durumuna bağlıdır.
TUR-MT genellikle hastanın 1-2 gün hastanede kalmasını gerektirir. Sonda 1-3 gün takılı kalır. Çoğu hasta bir hafta içinde günlük yaşamına döner. Ağır iş ve cinsel ilişki için 2-3 hafta beklemek önerilir.
BCG mesane içine sonda yardımıyla verilir; verim sırasında ağrı duyulmaz. Verildikten sonra 2 saat boyunca mesanede tutulur. Yan etki olarak hafif ateş, halsizlik, idrar yolu yakınmaları olabilir; bunlar genellikle 1-2 günde geçer. İndüksiyon dönemi 6 hafta, idame ile birlikte toplam tedavi süresi 1-3 yıl arasındadır.
Evet. Yapay mesane (ortotopik neobladder) yapılan hastalar normal yoldan idrar yapabilir. İleal konduit yapılan hastalar stoma torbasıyla yaşamını sürdürür; modern stoma bakım sistemleri pratik kullanım imkanı sunar. Sosyal yaşam, çalışma, seyahat ve egzersiz büyük ölçüde mümkündür. Cinsel fonksiyon konusunda sinir koruyucu cerrahi tekniklerle birçok hastada işlev korunabilir.
Mesane kanseri çoğunlukla kalıtsal değildir. Ancak birinci derece akrabada öykü riski 1.5-2 kat artırır. Lynch sendromu gibi belirli kalıtsal sendromlar daha yüksek riskli grubu oluşturur.
TUR-MT cinsel yaşamı etkilemez. Radikal sistektomi sonrası, ameliyatta sinir koruyucu teknik uygulanırsa cinsel fonksiyonların büyük oranda korunması mümkündür. Etkilenen hastalar için ilaç tedavisi, vakum cihazları veya penil protez gibi seçenekler mevcuttur.
Evet. Sigara bırakıldığında risk yıllar içinde belirgin biçimde azalır. Ayrıca tedavi alan hastalarda sigara bırakmak nüks riskini düşürür ve tedavi yanıtını iyileştirir.
Prof. Dr. Nevzat Can Şener'in Adana'daki üroloji ve üroonkoloji kliniğinde mesane kanseri tanı ve tedavisi, Avrupa Üroloji Derneği (EAU) ve Türk Üroloji Derneği rehberlerine uygun olarak, kişiye özel bir yaklaşımla planlanmaktadır. Kliniğimizde gerçekleştirilen 500'ü aşkın mesane kanseri ameliyatı deneyimi ile yüzeyel tümörlerden ileri evre kas invaziv vakalara kadar tüm spektrumda hizmet sunulmaktadır.
Mesane kanseri şüphesiyle başvuran hastalarımıza:
uygulanır. Tüm görüntüleme ve patoloji sonuçları, multidisipliner yaklaşımla (radyoloji, patoloji, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi) birlikte değerlendirilir.
Kliniğimizde mesane kanseri tedavisinde uygulanan başlıca yöntemler:
Prof. Dr. Nevzat Can Şener, Johns Hopkins University Brady Urological Institute'da üroonkoloji ve robotik cerrahi alanında ileri eğitim almış, FEBU (Fellow of European Board of Urology) ünvanına sahip bir üroloji uzmanıdır. 100'ü aşkın uluslararası ve ulusal akademik yayını ve mesleki deneyimi ile mesane kanseri tedavisinin tüm aşamalarında hizmet sunmaktadır.
Adana'nın yanı sıra Mersin, Hatay, Osmaniye, Kahramanmaraş, Gaziantep, Niğde ve çevre illerden mesane kanseri tanı ve tedavisi için kliniğimize başvuran hastalarımıza hizmet verilmektedir. Şehir dışından gelen hastalar için randevu öncesi telefon veya WhatsApp ile koordinasyon sağlanır; tetkik ve ameliyat planlaması bu süreç dikkate alınarak yapılır.
Adres: Gürselpaşa Mah. Öğretmenler Bul. Tepelizade İş Merkezi A Blok K:1 D:3 01200 Seyhan/Adana
Telefon: +90 533 253 84 74
WhatsApp: +90 533 253 84 74
E-posta: cansener@nevzatcansener.com
Online Randevu: nevzatcansener.com/online-randevu